Strona główna - Aktualności Elbląskie obchody 74 rocznicy powstania Armii Krajowej.

In order to view this object you need Flash Player 9+ support!

Get Adobe Flash player

15 lutego, 2016 Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Elbląskie obchody 74 rocznicy powstania Armii Krajowej.

14 lutego 1942 r. rozkazem Wodza Naczelnego Polskich Sił Zbrojnych gen. Władysława Sikorskiego powstała Armia Krajowa, podległa rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie i jego Delegaturze na Kraj konspiracyjna organizacja zbrojna. Działalność AK polegała na tworzeniu struktur wojskowych i organizacyjnych na czas okupacji , prowadzenia otwartej walki o niepodległość, wywiadu, dywersji konspiracyjnej, bojowej, akcji odwetowych i ochronnych oraz działań bojowych prowadzonych w celu ochrony ludności polskiej. Odziały Polski Walczącej dokonały w latach 1942-1945 ponad 110 tys. większych akcji zbrojno- dywersyjnych. Walki żołnierzy polskich Armii Krajowej zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic po 1945 r. „ARMIA KRAJOWA”. Poniżej przemówienie Przewodniczącego Rady Miejskiej w Elblągu Pana Marka Pruszaka.

 

 

Przemówienie Przewodniczącego Rady Miejskiej w Elblągu z okazji 74.rocznicy powstania AK.

Żołnierze Kombatanci Armii Krajowej
Szanowni Państwo

W 74. rocznicę powstania Armii Krajowej trzeba przypomnieć jej pierwszego dowódcę i założyciela -  generała Stefana Grota Roweckiego ośmiokrotnie odznaczonego Krzyżem Walecznych oraz Złotym Krzyżem Virtuti Militari.
Niezłomny  żołnierz Legionów Polskich z I wojny światowej; zasłużony w bitwie polsko-bolszewickiej w 1920 roku.

W czasie okupacji niemieckiej w czerwcu 1940 został   komendantem głównym Związku Walki Zbrojnej i dowódcą Sił Zbrojnych w kraju.
Pod koniec 1941 roku doprowadził do połączenia głównych organizacji konspiracyjnych w kraju w jednolite wojsko podziemne, które od 1942 roku określane jest  jako Armia Krajowa.

14 lutego 1942 roku został komendantem głównym AK  Nigdy nie zgodził się na współpracę z komunistami PPR. Nadzorował przygotowania do powstania powszechnego, które Polskie Państwo Podziemne planowało pod koniec wojny.

W czasie okupacji generał Grot stał się obiektem szczególnego zainteresowania Gestapo   z uwagi na  stanowiska, które zajmował w polskim ruchu oporu. Został uznany za wroga numer jeden III Rzeszy w okupowanej Polsce i umieszczony na pierwszym miejscu niemieckiej listy poszukiwanych Polaków.  Hitlerowcy przywiązywali szczególną wagę do zdekonspirowania i  schwytania Roweckiego – utworzono w tym celu specjalną komórkę zajmującą się wyłącznie polowaniem na przywódców podziemia, która dysponowała rysopisem Roweckiego i jego personaliami. W centrali Gestapo wisiał jego duży podświetlany portret, z którym każdy funkcjonariusz lub agent niemiecki działający na terenie Warszawy musiał się dokładnie zapoznać.

Od roku 1942 w Armii Krajowej działała trzyosobowa grupa zdrajców, której udało się doprowadzić do aresztowania około 200 żołnierzy i oficerów AK.  Byli to: Eugeniusz Świerczewski ps. "Gens" (znający Roweckiego jeszcze z okresu wojny polsko-bolszewickiej),  Ludwik Kalkstein  oraz jego żona Blanka Kaczorowska. Grupa była prowadzona przez  Ericha Mertena z SS, a głównym jej  zadaniem była eliminacja najważniejszych oficerów AK.  Fakt, że "Gens" znał Roweckiego zarówno z 20 r. i z  międzywojnia, mógł prowadzić ku "Grotowi".

30 czerwca 1943 roku gen,. Rowecki miał odbyć naradę z oficerami sztabu przy ul. Barskiej. W drodze na spotkanie, kilka minut przed dziewiątą, spotkał się jeszcze ze swoją łączniczką: Elżbietą Prądzyńską- Zboińską. Po rozmowie Rowecki pożegnał się z łączniczką  i ruszył w stronę mieszkania przy ul. Spiskiej.

Nie wiedział jednak, że od już od momentu wsiadania do tramwaju na Powiślu był obserwowany przez AKowskiego renegata -  Świerczewskiego ps. "Gens"". Zdrajca  wsiadł za "Grotem" do tramwaju (aby nie być rozpoznanym jechał w drugim wagonie), następnie obserwował z ukrycia przebieg spotkania generała z łączniczką, by w końcu ruszyć za dowódcą AK w stronę lokalu przy Spiskiej.

Generał  skierował swoje kroki na Spiską, aby wymienić dokumenty tożsamości na inne. Kiedy zdrajca zobaczył generała znikającego w bramie czym prędzej skorzystał z najbliższego telefonu, na placu Narutowicza, by zawiadomić swoich mocodawców o tym, że odnalazł legendarnego i nieuchwytnego dotąd "Grota".
Niemcy nie dali na siebie długo czekać. Około godziny 9:20 na ul. Spiską z obydwu stron wpadło siedemnaście ciężarówek wyładowanych gestapowcami. Okoliczne kamienice sprawnie zostały otoczone, a na dachach ustawiono stanowiska ckm.
Z domów zaczęto wyprowadzać mieszkańców, dzieląc ich na kobiety z dziećmi  i mężczyzn - było widać, że Niemcy szukają kogoś bardzo konkretnego. Wyprowadzony został również Jerzy Malinowski mieszkający na pierwszym piętrze domu przy ul. Spiskiej 14, pod numerem mieszkania 10. Dowodzący akcją SS Erich Merten musiał tylko raz rzucić okiem na trzymaną fotografię, aby upewnić się, że obywatel Malinowski w rzeczywistości jest gen. bryg. Stefanem Roweckim ps. "Grot" - dowódcą potężnej Armii Krajowej. Na stwierdzenie tego faktu przez Mertena, Rowecki tylko skinął głową i zakuty w kajdanach został odprowadzony do samochodu.
Został przewieziony do siedziby Gestapo, a później przetransportowany samolotem do Berlina. Tam stanowczo odrzucił niemiecką propozycję współdziałania (m.in. wzięcia udziału w planowanej akcji antybolszewickiej]. Został osadzony w  lipcu 1943 w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen.
W toku śledztwa prowadzonego przez IPN ustalono, iż generał Rowecki został zamordowany między 2  a 7 sierpnia 1944 roku, prawdopodobnie na terenie krematorium obozu Sachsenhausen, na specjalny rozkaz Himmlera.  Przeprowadzenie egzekucji nastąpiło bezpośrednio po wybuchu powstania warszawskiego. Do dziś  nie ustalono miejsca pochówku generała, ani też bezpośrednich sprawców zabójstwa.


Oddajmy hołd wszystkim  żołnierzom AK.
Cześć ich pamięci!

Przewodniczący Rady Miejskiej w Elblągu   

Marek Pruszak


 

Polecane artykuły

05 - 10 - 2016

Rafał Traks: Sport narzędziem promocji i budowania przewagi konkurencyjnej.

Sport jest skutecznym elementem promocyjnym o bardzo wysokim potencjale. Może też być z powodzeniem wykorzystywany jako element budowy przewagi konkurencyjnej miast i regionów. Niestety niewiele miast w Polsce wykorzystuje sport jako narzędzie promocji oraz element budowania przewagi konkurencyjnej. Nasze miasto jest tego najlepszym przykładem. Dzięki szeroko rozumianym działaniom sportowym miasto ma szansę uczestniczyć w życiu społecznym swoich obywateli. Promocja przez sport może być łatwym i skutecznym narzędziem komunikacji z otoczeniem oraz podkreślać przywiązanie mieszkańców do terytorium a, co ważniejsze, poczucie odpowiedzialności za sprawy lokalne.

Więcej …

 

04 - 20 - 2015

Maria Kosecka: Chrońmy dzieci

W 2010 roku w Siedlcach zaginęła roczna dziewczynka - Nikola. Do tej pory jej nie odnaleziono. Ze statystyk prowadzonych przez Centrum Poszukiwania osób Zaginionych ITAKA wynika, że wśród zaginionych dzieci najwięcej jest nastolatków, natomiast dzieci najmłodsze stanowią najmniejszą liczbę zaginięć. Ich przyczyną jest brak odpowiedniej opieki. Nie każdy z nas zdaje sobie sprawę, jak niebezpieczne jest przebywanie dzieci poza domem bez opieki osób dorosłych - członków rodziny, nauczycieli, opiekunów. Radna Maria Kosecka apeluje do mieszkańców.

Więcej …

 

Elbląg w sieci

Facebook Twitter Youtube Google Bookmarks

Galerie zdjęć

  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
Naszą witrynę przegląda teraz 35 gości